• August 3rd, 2020

Atuhorere po ku handurisiwa, wina ngakutare komahi omakombe -Nganate


Otjomuise- Oongooneya ya Maheke, Pijoo Nganate, ma toko nomasa o Ministeri yOtutumbo nOvikunwa, Omeva nOmatungururiro wehi, oku hanena ovature vorukondwa ehi ndi ma ringara.
Mehungi re ongara orukondwa mu ruri nai Oritjavari mEpako, Nganate warasire kutja ozo farama azehe kumwe o 13, nderi moutukondi auhe kumwe o 23, ondari aza tjiukisiwa mo zo mbuze oku nanga Ovanamibia kutja vetjite omaningiriro kuwo koma handurisiro kehi yotjiungura tjo horomende tjo ma handurisiro. Mbari zo zo farama inÿa mu inÿo o 13 azehe kumwe, onderi mOmaheke.  Posia Okomiti ya Maheke yOmahandurisiro ya yenena okuhitisa ovaningire uriri vetano ko ku handurisiwa. Nganate tji ma tja otjivarero otjiÞiÞi kaparukaze. “Mapeso oku kondjwa kutja ovadu vetu vemune ehi. Oviwana vyetu maviso oku paruka mo me kurisiro wehi ekombe pendje no kuundja uriri kotjiungura tjo ma handurisiro,” Nganate matja.

Imba mbatjita omaningiriro ko ma handurisiro ko zo farama inda vari no tji varero atjihe kumwe tji ma tjivaza eyovi no ma sere yetatu. 
Matja Otjirata tja pewa omangete o N$14.7 okuza kombwiko yourumbu ko ku yandja omeva. Otjo tja hanewa po kainya koutukondwa auhe o hambombari, pu ma pehee kutja okarukondwa akehe kahavara omangete yevari. Matja okutwa otjimariva ihi mo ma unguriro orukondwa rwa kara nou pota pote owo mbwa raisiwa ouparanga iyo zombuze. Ihi otjina otjiihamise tji tji hina maa tjizerwa morukondwa nu tji tja sere okutunwa. Eye unohange kutja Otjirata tjitara mutjo no ngondononeno yo moukoto kutja imba mmbu ve hakerwa mutjo ve kongorerwe no kutja otjimariva nai tji tjasutwa omangete o 4,9 yekotoke. 

Nganate matja Otjirata tja Maheke tja ya kura ombatero okuza Social Security Commission, ndjiri onganda yombwiro yotjiwa¿a, kotjiungura tjo Vakuruha mOtjombinÿe nap o Vergenoeg to zo ngune no ma kara. Ombaanga indji yok a mbuku ya yandja N$234,000-00 ko rutu rwa Namibia ro zo ndendera, Namibia Nature Foundation (NNF), okuruvatera naro otumbo twondjeverero yokuti novipuka rwa Eiseba, Omuramba Ua Mbinÿa na Tjombinÿe. Orutu rOmihoko Omikutasane rOmekurisiro, United Nations Development Programme (UNDP), rwa vatera no ma tunguriro wovyunda vyo ru veze rwa kandinondi nu ro vi tjitwa peke peke mOtjovazandu otjo nai tji tjiungurisiwa nu tji tjina onÿengu yo ku tiza ozongombe eyovi.

Nai otjirata tjokahuro ka Tjinene tjina otjiungura tjo ku tjindisira ovarandise vo mo mivada poruveze rwarwe oro pu ma tungwa ouwongo o 50. Tjingetjo Otjirata ihi nai tjina otjiungura tjo ku yandja omeva otjari kovature o 700. Wina nai tjino ndiero yoku konÿonona ovitamba o 300 no ku komborora vyarwe o 70 kutja vimune omeva. Tjingetjo tja yandja oruveze rovitamba kovaungure esere vohoromende nu nai wina tjiri mondjira yok u sembamisa ombwiko yomutize wokahuro ndji maivatere ovature ovanaukaiya. 

Okutuurungira motjiungura tjo ku vatera imba mbene hinga, ow ova vaterwa no vi namwinyo tjimun o Ueriuondjoza, ndjiri yo zondu no Kasutua tjitjiri otjiungura tjo tji kunino abviyevari imbi mbiri mOmongua.     Po  Korukambe na mOtjovazandu pena ovyungura vyo zo ngombo.
Tjikweya kome kurisiro woviwana, Nganate wa raisa kutja Otjirata tja Maheke tja kwizika  omangete o N$8,5 komekurrisiro wo ko zombanda morukondwa.  Omangete o N$3,5 ya ungurisiwa ko vyngura peke peke mu muna oku kuta Ozohambo za Tjinene na Komumbonde Mepukiro korutjeno. Tjingetjo ozosikore inda o C. Heuva no Rietquelle izemwe nÿa vaterwa no vyungurisiwa no vi hepwa peke peke ngunda tjingetjo ovyungura mo Korukambe, Omongua na Pukiro avay vaterwa no viyungurisiwa vyoututa tjimuna ovikaranyara. 
 


Kae Matundu-Tjiparuro
2020-07-31 11:02:05 | 3 days ago

Be the first to post a comment...

You might also like...