• September 28th, 2020

Ovandu kombanda ya 10 kavasere o ku worongana


Otjomuise- Moruveze ro u zeu mena ro mutjise wondwi yo Corona ndwa tjivisiwab iyo tjiuru tjehi, Omutjuøikwa Hage Geingoba tjiyari 17 ko mweze imbwi, ohoromemnde tjiyari 28 ko mweze imbwi wina otji ya pitisire mongoramambo yondjiukisio yo vi tjitwa vyo horo omazeva ngu ma ye kongorerwa oruveze indwi.

Omazeva inga mayeso oku ko ngorerwa mo u paranga wehi arihe tjinga oruveze rouzeu indwi aruri mouparanga wehi arihe.  

Ovandu kombanda ya 10 oku worongana

Mo ma zeva inga muna kutja ovandu mberi kombanda yo murongo kavesere oku woronganena poruveze rumwe mo ndando yo ku tjita otjiøa tjimwe poo tjarwe. Omunavihako ngu nousemba tjavaza ovandu mberi kombanda yo mu rongo pamwe una o usemba wo ku veningira kutja ve haøike nu mayenene oku ungurisa kangamwa omyano omizuvakwa kutja ovandu imba vehaøike. Kangamwa omundu mo ru veze rwo u zeu indwi poo ro ma patero wo ma nyinga nyingiro, ngwa popo ovandu kutja veye pamwe poo ngwaisana no ku haamisa ombongarero yovandu mberi kombanda ya 10, ma katuka nu tja munikwa ondjo ma pewa imwe yozo mberero kutja o ku suta  o N$2000 poo oku paterwa mo tjo vakamburwa oure wo mieze mbiheri kombanda ya hambouwe poo mapewa ozomberero azemembari inÿa okusuta no ku paterwa mo tjo vakamburwa. Tjingetjo ka ngamwa omundu ngu ha yenenene oku puratene keraa poo apanda kuro, w aka tuka wina nu tja munikwa ondjo mapewa omberero tjingeyo ya ingwi ngwa haamisa ombongarero yovandu mberi kombanda ya 10. 

Okuryanga no u semba wo ku ryanga

Moru veze ro u zeu indwi tji pena otuveze, ozo ndendera poo outukondwa no tu kondwa ovandu mu kwazu ave nyinga nyinga okuza pu veri oku yenda kwarwe, oku tja ka pena omundu ngu ma so oku hita kutja omo  otjirongo,  ondendera, okarukondwa poo orukondwa rwarwe oku za peri kutja (oruveze), tjarwe (otjirongo), yarwe (ondendera), karwe(okarukondwa) na rwarwe (orukondwa) poo ovandu vo tu kondwa tuturi kehi yo ma patero wo ma nyinga nyingiro kavesere oku ryangasana nu auhe wa sere oku kara mo ru kondwa meri. 

Ngwa katuka na munikondjo okutja ma pewa imwe yozo mberero kutja o ku suta  o N$2000 poo oku paterwa mo tjo vakamburwa oure wo mieze mbiheri kombanda ya hambouwe poo mapewa ozomberero azemembari inÿa okusuta no ku paterwa mo tjo vakamburwa.

 Omunavihako ngu nousemba tjavaza ka ngamwa mundu mo ngaro ndji ma imuhongo kutja uno ndando yo ku katuka ezeva indi, ma raere omundu ingo kutja ouyenda we imbo nga ya ndisire imbo nu the heuyandisire ma pe munika kutj wa penge ezeva indi nu tja munikwa ondjo apewa omberero tingeyo y ova kwao imbo pa penge omazevan nge na otjina nawo. 

Posia omundu nguna o u semba  wo ku ka rianga ko na kwarwe kutja otjirongo poo okarukondwa poo orukondwa rarwe pendje naitjo tje poo rwe ka kuna kuza wa ka tuka ezeva ro ku hina oku nyinga nyinga poo ro ku hina oku rianga poo oku toora ouyenda. 

Tjingetjo omundu ngu ma zu mo ru kondwa ndwa patwa ovandu mu ve hasere oku nyinga nyinga oku yenda ku rwarwe tjingeyo oma nyinganyingiro mu ya patwa, posia maire kutja a) oku ka paha oma pangero; b) oko mbakero yo muhoko wo po pezu naye, o mu tjiwasane poo wo kehi ye c) poo oku kavatere kutja omuhowo wo popezu, omu tjiwasane no wo kehi ye nguri mo mbameno imwe poo yarwe ondeu, d) poo omena repu rarwe kangamwa omunavihako ndumazuu, omnavika ma yenene okupa omundu ingwi o u semba wo ku pita kutja omo rukondwa rumwe indo oku hitan mu rwarwe. Tjarwe ndoovazu eye kena o u semba imbwi okutja omariangero inga opendje nezeva. 

Posia pen imba mbu ma ve yenene oku nyinga nyinga uriri okuza mo karukondwa poo ru kondwa rumwe oku yenda ku ka rwe poo rwarwe nu mbehina okuhepa o u semba wo kutjita nao. Orondu uriri ndoovazu oma nyinga nyngiro wawo inga ohepero ko ku tjita imbi: a) oku vasisa no vi toore ovina vyo ngetjefa vyo ma randisasaneno; b) okutjitwa otji tjitwa tjoveta yo tji waøa poo ongaro ombwa mo tji waøa, c) mo ku tjita ka ngamwa ombatero  yo ku yandja o ma pangero poo o u veruke; d) oku yandja o u pupu ko ma handjauriro wo vi kurya poo ovihepwa vyarwe ovinahapero kehupo; e)  oku Þizira mo ngaro ombwa poo oku Þuna oviungurisiwa ohepero ko ma yandjero wo meva, orutjeno, ovihakaenise no tjirande no tji pimbe; poo f) oku kawondjisa ka ngamwa ombatero ohepero tjinene ndjii hina kuundja. 

 

 

 

 


Kae Matundu-Tjiparuro
2020-04-03 09:48:35 | 5 months ago

Be the first to post a comment...

You might also like...