Auleria Wakudumo
Mongenderera omu una kulitjindja uzuni nomahina ntani nofactory dokuruganesa nkenye eyi ono hara kuweka, kuna kumoneka asi yina kara nye mohonde zonkarapamwe valihamesera moyihongagura. Komuzogo gwaNamibia, Martin Angula(30) age kuna kugava nye eyi gahonga nowoko, kuruganesa yipirangi eyi yina kara asi simpe mulyomo ntani kuna kara nositambo.
Angula, omu gatunga momukunda Uuhahe momukunda gwaOhangwena, age kwatameka kuhongagura eyi mo 2016, age siruwo oso mulisi gonongombe momukunda gwaOshikoto konyima tupu apa zapilire kumutompoka ntambo ndunge zendi zo 12. Nayina, apa tuna kuhuyunga ngesi sinzi soyitora kuna karamo yiplastika ntani yihongagura vahonga nonomahina yatunda hena ponze zosirongo. Angula age kwapura asi yipundi ndi yitafura yokuhonga nomawoko kumona mwapeke. Ayo kwakara asi uwaawa kuyiruganesa ntani omu vayirugana kumoneka nawa. Marutugo, nonkinda, kuturapo nondja eyi yakara asi kwato udona nampili wongandi yivhulise yiplastika. Nayinye eyi arugana hawe kulikida uwa welike, ayo kwayihonga nawa eyi garuganesa mawoko. Nampili ngomu nye galituramo ngoso nzira zendi kapi zakara asi nderu. Angula kwapita momaudigu gokulisiga siga, age kwamuhomokerere ntani tavavaka pevango lyendi mo 2021. Yiruganeso yendi nayinye kwayimuveke, omu vamusigire nomutjima guna pili kuwapa. Nampili ngomu asi nayinye kwayimuveke, age gaperepo asi kapi ana kuligava ndi asi ahageke. Age kwalidiworokesere mwene asi kwatamekere mawokowoko kwato eyi gawekere eyi ana kugazara asi kuvhura kutamekerako hena. Nepuro nehuguvaro age yiyo gatameka hena kudika evango lyendi.
Monomvhura dakapita, age kwatameka hena kulikida yihongagura yendi, komavango aga gakara ko gokulikida eyi ono weke, ngwendi Ongwediva annual trade fair, omu yininke yendi kugwana matumbwidiro gomawa. Mokupitira nye momavango gokugava edeuro , ngwedni Cosdef ntani OYETU projek age kwagwana udivi wokuhonga ntani wokugendesa ngesefa eyi nye yamuninkisa ngesefa zendi zikure. Age simpe kugwana mbatero kepangero kupitira melikwamo lyokugendesa yimaliwa, eyi yatwaredera aka dike evango lyamwene poOmwifi ogo ngoso mukunda. Nampili ngomu gatamekere kuruganesa komawoko, Angula gayidiva asi siruwo esi tuna kara siruwo santani wahepa kuruganesa yininke nomahina dantani.
Mokugwedako muzagu goge, kurugana yoyinzi ntani wahepa kutulisapo makonakono, mavango ngwedni gokurara vagenda, mavango gakara noyininke yokutara, age ngesi kuna hepako nye petrol chainsaw ntani nomahina dokunkisa maliva. Nsene agwana nye oyo, hawe tatamununa ngesefa zendi, kutulisapo yirugana ntani age tagwedako nage ahamene mongessefa zangesi. Angula katente asi age kwendi kuhongagura mulyo unene yivhulise kutambura tupu yiwizamo. ‘’ Ezi nzira zina kara tukorangede vadinkantu vetu, omu navarugana nawo ngesefa ezi ntani vahepa kugava mauzera konkarapamwe vadive asi mulyo musinke guna kara moyihongagura yanyamwetu,’’ yimo ana kutanta. Age kuna kugwedako asi yirugana eyi yokuhongagura mulyo unene koekonomi ntani kukuninkisa okare togazara pwanyamoge. -awkudumo@nepc.com.na
