ETOSHA – Minista gwomidhingoloko iihwa nomapashiyono Indileni Daniel okwa ti, omahala gwomapashiyono oga pumbwa okumonika nawa opo ga hile aatalelipo mboka haya dhana onkandangala meliko lyoshimaliwa moshilongo.
Minista dhoka okwe dhi popi esiku kwa li ta patulula omatungo osho wo omahala goku fudha po ngoka ga tungwa noku opalekwa mEtosha, Olyomakaya. Omahala ga gamenwa moshilongo, Etosha, Hardap osho wo Bwabwata , oga tungululwa noku opalekwa nawa pomiyolo dhoku pita osho wo okutunga omatungo omape kongushu yoshimaliwa oomiiliona dha pita N$200. Oproyeka ndyoka oya yambidhidhwa kepangelo lyaNamibia melongelo kumwe nepangelo lyaGerman osho wo ehangano lyoKfW Development Bank. Sha ikolelela kehangano lyAfrica ta li ithanwa United Nation Economic Commission osho wo United Nations World Tourism Organisation, Namibia oha mono oshimaliwa oshindji okuza momapashiyono. “Oku za momatalelepo, Namibia okwa mono oopelesenta 6.9 okuza momumvo 2022 sigo 2023, kwa yalulwa oshimaliwa oobilliona N$.14.3 omanga okuza 2023 kwa dhidhilikwa aatalelipo ya indjipala momwaalu shoka tashi ulike kutya oshimaliwa na sho osha indjipala,” ya shanga ngaaka.
“Omahala gomatalelepo oga simana onkene ogena okusilwa oshimpwiyu noku ningwa nawa opo ga vule okukalekwa po omolwa onkandangala onene taga dhana,” Daniel ta popi ngaaka. Ta ti, natango oya gandja wo oompito dhiilonga moshilongo, shoka natango sha kandula po ompumbwe yimwe ya taalelwa koshilongo. Sho minista kwa li a talelepo omahala agehe ga tungululwa noku opalekwa mEtosha okwa li a holola euvo nawa, ta ti omahala otaga monika nawa, no taga ka hokitha aatalelipo.
Omukalelipo gwaGerman moNamibia Thorsten Hutter, Esiku ndyoka okwa totha mo esimano lyegameno lyomahala gena uushitwe osho wo nkene kuna okundopalekwa egameno. Hutter okwa ti ethaneko lyokunkondopaleka egameno mEtosha olya li miilonga sho kwa li kwa dhidhilikwa uulunga wiiyamakuti tau indjipala. “Neyambidhidho lyehangano lyombaanga KfW osho wo uuministeli womidhingoloko iihwa nomapashiyono otwa pondola okutunga omahala ngoka taga ka longithwa kaakeleli yomahala ga gamenwa, opo ya vule okulonga nuupu, okushonopaleka osho wo okuhulitha po onkalo yuulunga wiiyamakuti momahala moka.
Omayuuvo gaakeeleli
Aakeeleli yomahala ga gamwena mEtosha oya holola enyanyu sho ya mono minista Daniel ta patulula omagumbo ngoka, taya ti otaga ka hwepopaleka onkalo ya kalo mu yo.
Omukeeleli gomEtosha ngoka a popi noshifokundaneki shika ihe ita vulu okupopya edhina lye oshoka inaya uthwa okupopya niikundaneki okwa ti, omagumbo ngoka otaga ka lundulula onkalo ya kala mu yo.
“Otwa kala noku lala muutenda, shoka sha nika oshiponga oshoka otu li mokati kiihwa nonando kuna odhalate, osha kala sha nika oshiponga oshoka omayoka mokuti muka otaga ende ethimbo alihe,” ta popi ngaaka. Gumwe okwa ti oya longo mEtosha ethimbo, ihe inaya kala yena omalukalwa geli nawa, okuikosha okuteleka nosho tu okwa kala uupyakadhi.
“Nena ota tu pandala tuna omatungo ge thike mpoka gena kehe shimwe, ita tu mona we iihuna ethimbo lyomvula osho wo lyuutalala,” ta pandula ngaaka.
Ta gwedha ko kutya shoka otashi keyapa oonkondo okulonga nuudhiginini oshoka oyeli pomahala yuuvite ombili.
Omupashiyoni omuitaly Maria Bianchi, okwa ti oha talelepo alushe Namibia omolwa uuwanawa womahala ge ga yela go omawanawa. “Namibia okuna uuyamba wuushitwe wa yooloka kiilongo yimwe muAfrica, sho oshoka hashi tu hili opo tu thike moshilongo muka,” ta popi ngaaka.
Bianchi okwa ti Namibia na tsikile okusila oshimpwiyu omahala gomatalelepo ngaashi Etosha, oshoka ogena uuyamba owindji mboka tau hili aatalelipo.
Natago omutalelipo gumwe a zi koGerman okwa ti miilongo a talelepo muAfrika, oku hole Namibia omolwa omayakulo ha pewa osho wo egameno nemanguluko ha kala ena.
vkaapanda@nepc.com.na

