Auleria Wakudumo
Ouministeli womakwatafano okondje yoshilongo owa kunghilila oshiwana opo shi takamife omaudaneko oilonga, elihongo nomaudaneko ovadani vomaudano a yooloka kondje yoshilongo.
Ouministeli owa kunghilila oshiwana ngaha, sha landula eshi vati Ovanamibia ve li 24 va kwatwa po ombabyona okupitila mokatoo nomaudaneko a faafana navane vati ova monika nale. Ava vati ova dumwa ve li moMyanmar osho yo moThailand.
“Okupitila mombelewa yomukaleleipo waNamibia koMalaysia, epangelo otali twikile okukonga aveshe ovo taku hokololwa va kwatwa po ombabyona,” ouministeli tau holola.
Ouministeli owa kwashilipaleka kutya ovanhu vane vomwaavo va kwatwa po ombabyona ova monika nova teelelwa va holoke moshilongo efimbo keshe. Ouministeli owa holola yo kutya otau twikile okukonga ovo inava monika natango.
Ouministeli womakwatafano owa ti omwaalu wovanhu ovo tava kengelelwa nokutulwa mokatoo momukalo wa tya ngaha owa uka pombada. Otaku hokololwa ovanhu hava kufwa kondje yoilongo ngaashi Namibia neudaneko kutya otava ka pewa oilonga, ile tava ka mona ehongo kondje yoshilongo oshoyo okukufa ombinga momaudano a yooloka.
Ouministeli owa kwashilipaleka oshiwana kutya epangelo ola didilika oshinima shatya ngaha, notali longo noudiinini okukwashilipaleka kutya ola longela kumwe noilongo imwe opo li va dule okukwafa ovo ve li momhumbwe ei.
Otava ti kutya oshinima eshi otashi pula elongelo kumwe lopombada pokati kehangano lokutembuka mounyuni hano oInternational Organisation for Migration (IOM) osho yo omalelo opaitukulwa opo Omunamibia keshe a kale a alulilwa keumbo.
Odula ya dja ko, o-IOM oya alulila Ovanamibia vaheyali keumbo ovo ve lihanga va li monghalo ya faafana moshilongo shaMyanmar. Eshi otashi holola kutya o-IOM oye lilongekida alushe okukwafela ovo tave lihange momhumbwe. Ouministeli owa ti yo kutya eshi otashi holola elongelokumwe liwa pokati koilongo okukwafela ovanhu ovo ve li kondje yoshilongo nove li monghalo oyo va li inava teelela.
Ouministeli owa holola yoo kutya opo tau ningi omapekapeko omoule okukwashilipaleka ngeenge oohandimwe ovo va dja moshilongo oihakanwa yekwatombabyona (va fininikwa nokukwatwa keenghono) ile ova enda momikalo da yooloka ngaashi eudaneko loilonga, ehongo, omaudano ile kwa longifwa oimbuluma.
Ovakufimbinga va yooloka, mwa kwatelwa opolifi yopaiwana nayo otai ningi omapekaapeko noye lidopa moshiningwanima eshi okukwafela epangelo laNamibia. Elidopemo lopolifi yopaiwana ohali kwafele okukwafa oilongo oyo ya talwa ko i li konima yefiya ngaashi Namibia okukwafa oshiwana shavo nokukwashilipaleka kutya oufemba wavo inau iwa moshipala. Ouministeli owa ti okulongela kumwe nopolifi yopaiwana ohashi kwafele yo opo ovafekelwa aveshe ovo ve na mo olunyala moshinima osho, ova tulwa konima yekumba noonakuningwa oihakanwa ova mona omakwafo aeshe oo a pumbiwa.
Epangelo ola dimina kutya kutya oshiwana shihapu moshilongo itashi tula omhofi meisho molwoshiningwanima eshi unene ovakwanedimo vaavo va ninga oihakanwa.
Otali shivifile oshiwana kutya aishe oi li peenhele notali ningi keshe onghendabala opo oonakuningwa oihakanwa va alukile moshilongo.
“Onghene ohatu indile oshiwana shi kale oupafi noshiha ninge oihakanwa momakengelelo oludi eli. Oshiwana otashi kunghililwa shi kotokele omaudaneko taa ningilwa unene komalungula okuya kondje yoilongo,” ouministeli tau kunghilile.
-awakudumo@nepc.com.na

