!Garo!ā ǀkharigu !nâs ge khoesisa omkhâisa hâ a

!Garo!ā ǀkharigu !nâs ge khoesisa omkhâisa hâ a

Auleria Wakudumo

ǁGammās ministeris ge mûmûsa ai!gûsa ǁanǂgāsabena !anu ā-ǁgam-i tsî ǂkhari-omn !oabade !hūb a ǂhabase mās !nâ sī!nâ hâ, ǂauna ǂkhîǂkhîsa sîsengu !garo!ā ǀkharigu !nâ !kharu ge kurib !nâ ge !nurihesa !oa. 1 600 xa a !nāsa !garo!ā ǂkhari-omdi ge ge ǂnuwihe, 137 ǁgam-amdi, 94 tsaugu tsî !nona ǁkhaegu ge a dītoahese.

Ministeris di mîgowaba-aob, Romeo Muyunda bra mîsa !oas ge nēsa a ǁgauǁgau, ǂhanub di ǁguiǂams hîab !hūǁîna ǁgam-e ūhâs -ǁawosasiba mās tsî !hū-omkhâis tsî ǂharugub !nâ omkhâisensa ǀgaiǀgai!nâs ǀkha ra ai!gû-ūse.

Muyundab ǁ-îsa māǂoa rase gere aimâis ge, khoraǂuis !garo!ā ǁgammās !nâ a ǂhâbasa huisenxūn dis !nâb !gâi!gâna ge sī!nâ !khaisa, aiǁgauses ministerisa94 ǀasa tsauga ge kuru tsî 137 ǁgamamde hoa 14 ǀkharigu !nâ ge !amǁare tsî sîsenūs !aroma a māǁnâ !khaisa.

“Kuneneb, Zambezib tsî Omaheke ǀkharib hâgu ge hoan xa a ǀgapi !gôagu ǁgamamdi tsî tsauga ge !khō!oa, ǁnāpas îbe-îbe ǀgaisa -ǁgoaǂuisa ǁnā ǂkhawusa ǀhûhâsigu !nâ ge hâ i amaga,” tib ge Muyundaba ge mî. ǁÎb ge mîsa !oagu ge 51 tsauga ǁkhawa ge dī-ūnuhe tsî 21tsauga ǂâuǀoahâ ǀgaub !nâ !anu!anuhe tsî ǂhâbasa ǀnōb ai ǁgam-e ǁanǂgāsabena ra mā. ǁGūtsâdi hîa ǁanǂgāsabena ǁîn ǀgūse !anu ā-ǁgam-ehā-ūbas !aroma ai!gûgaruse ra dīhedi tsîn ge !gâiba sī!nâ hâ. Nēs ǂnamipen i ge Oshikotob, Ohangwenab tsî Omusati ǀkharigu !nâ 55 !nubu ǁgampaiga ge !amǂgāhe tsî 2 886 ǁgam-i meterde omaridi !aroma ge ǂgāhe. “Nē ǁguiridi ge ǁanǂgāsabena gaxusen ge ǁgam-e hōs !aroma gere !nari !naride xu ore tsî -ǁîn di ûigu tsîn !nâ ǀkharaǀkharasiga ge hā-ū,” tib ge ge mî. Ûitsamaxūn di ǂgariba ǂkhâ!nâs tsî ǀkhuruba mā!kharus !aromas ge ministerisa !nona kai ǁ-khaega Kavangob Huriǂoas !nâ ǁgoe Mbones tsî Hameyis hâra tawas tsî Oshana ǀkharib !nâ ǁgoe Oshekakas hâdi tawa ge ǂnuwi.

Muyundab ai!â gere mîsa !oagu ge nē ǁkhaega kai!âsa !hanaǂgāb tsî ǂnâsa ǁaegu !aroma ǁgam-e sâus !nâ ra ǀhuru. 

ǂHanub ge noxopa kai ǀnōb !nâ -ǁgam-e hōs di projekdi !nâ a !â, Namibiab ǁGam-e ǂKhâ!nâs Proxrammi hîa Afrikab Omkhâisens Marisâuǂgaes xa marisise ra mâ!gâhes !naka. 

Nē proxrammi !nâ-i ǁî-e sī!nâs ase ge mâǂoa-i ge, Ohangwena II Wellfields hîa ge ǂoa ge kurib !nâ a ǁkhowa-amhe tsî kai ǀnōb !nâ ǀawas-ǁaegub ǀkharigu Namibiab diga ǁgam-e nî māse. 

ǂKhari-omn mâsib ǂnamipeb ge Muyundaba ge mî, !gao!gao ǂkhari-omn !oabadi ge 36.2% kōse a ǂharosa.

ǀOrodomma di ge 1 676 ǂkhari-omde !garo!ā ǀhûhâsigu !aroma ge kuruhe, tsî 90 ǀhûhâsiga Community -Led Total Sanitation proxrammi !naka ǂkhari-omna ge !khō!oa.