Omukulunhuwiliki koshikondo sheedolongo Commissioner General Raphael Hamunyela okwa koleka ta ti ovanambelewa otava pewa oshimaliwa shombubo kovanadolongo nelalakano ve va landele eengodi dokuya komalungula.

Hamunyala onghela pefimbo a ninga eenghundafana naKundana ina popya kutya ovanambelewa vangapi hava lopotwa ashike okwa yelifa ta ti ombelewa yaye ohai lopotelwa kombinga yoshikumungu eshi.

Okwa hokolola ta ti unene tuu ngeenge ovanadolongo tava twalwa keehofa ile koshipangelo ohava yandje oshimaliwa kovanambelewa opo va landelwe eengodi.

“Omunambelewa ohava futwa oshimaliwa shonhumba ndele ta landele omunadolongo ongodi,” ta ti.

Hamunyela okwa ti eshi oshi li eshongo linene la taalelwa komavyulonghalo shaashi ovanadolongo paife meedolongo ove li mo ve na eengodi ve li komalungula.

“Kape na omunadolongo a pitikwa okukala nongodi modolongo. Komavyulonghalo ayeshe okwa tulwa eengodi dokopaala da nunhinwa ovanadolongo opo va kale tava kwatafana novakwapata vavo,” ta ti.

Hamunyela okwa ti unene tuu ovanadolongo ovo va li ovanashilonga ve na eedjabi di li nawa ovo unene hava longifa ovanambelewa okuvafuta ombambo.

“Efimbo keshe ohatu ningile ovanambelewa omadeulo noikonga nokuyandja ehongo nghene ve na okulihumbata. Osha puka ngeenge omunambelewa ta futwa ombubo,” Hamunyela ta ti.

Okwa ti omunambelewa okwa pumbwa okukala te lihumbata nawa komesho yovanadolongo osho yo mokati koshiwana.

Lopokati opo, Hamunyela okwa ti omunambelewa womukainhu ta longele koshikondo shomavyulonghalo okwa kufwa moilonga shaashi vati a ya mokandjuwo nomunadolongo womulumenhu.

Okwa ti omukainhu ou okwa li a tulwa pedu manga pokafimbo omudo wa dja ko taa ningilwa omakonakono ashike paife okwa monika epuko noku li paife a kufwa moilonga. Hamunyela okwa ti omukainhu oo womunambelewa okwa monika koufano a uka moundjuwo nomunadolongo.

Otaku hokololwa kutya pamwe omukainhu oo oku na eshi a ka yandja komunadolongo meholeko osho paife sha eta omalipulo mahapu.

Hamunyela okwa kumaida ovanambelewa tava longele komavyulonghalo opo ve lihumbate nawa efimbo keshe nokuliyufa komilandu da tulwa po.

Okwa yelifa ta ti omunambelewa keshe ta longa oshilonga sha puka oha kufwa moilonga ndele ta ningilwa omakonakono. 

Kombinga ikwao, Hamunyela okwa ti ovanambelewa tava longele komavyulonghalo hava kala va taalela omashongo a yooloka mwa kwatelwa okuhepekwa koupyakadi wopamadiladilo.

“Otwa pumbwa okulongela kumwe nghene tuna okuyambidida ovanadolongo osho yo ovanambelewa tava longele komavyulonghalo. Oshi li eshongo linene la taalelwa komavyulonghalo,” ta ti.

Hamunyela okwa ti ope na omahokololo oipupulu taa popiwa okudja moshiwana kutya ovanambelewa komavyulonghalo ohava futwa okamaliwa kondjabi ishona.

“Otu na ovanhu vahapu mwa kwatelwa eeminista ve li meedolongo mekwatafano loibofa youlingilingi ashike okwa li ve na eendjabi di li pomboda,” ta ti.

Okwa yelifa ta ti ope na ovanhu vamwe hava dulu okukwatwa komashongo okukala ve hole oshimaliwa naashi ohashi eta omunhu a futwe ombubo.

“Omunhu ngeenge oku na omutima wa kula ile iha wanenwa kondjabi yaye owa teelela a kale a kwatwa komashongo okufutwa ombubo,” ta ti.

Hamunyela okwa ti onghalo yomapangwe taa twalwa meedolongo oya shuna pedu paife.

Okwa ti okwa pandula shaashi eshi otashi ulike efano liwa osho yo omaliumbato mawa kovanadolongo. 

-fhamalwa@nepc.com.na