RUACANA – Aakwashigwana Aanamibia yomuhoko gwAahimba osho wo Aadhemba yamwe oya dhika iiti yi na iinayilona kombanda, kohi yomuti gumwe gu li mondoolopa yaRuacana, anuwa ya kalela epango omanga yamwe ya tegelela omiti dhi thike oshoka anuwa kadhi mo moshipangelo shedhina Omonawatjihozu mondoolopa Oshifo. 

Mboka ya popi noshifokundaneki shika oya ti, oya zi komikunda kokule, elala lyookilometa dha thika po150, onkene itaya vulu okushuna oshoka kaye na we oshimaliwa shokugaluka nokushuna natango. 

Aahimba (Ovahimba) nAadhemba (Ovazemba) omihoko dha ihanena unene oshitopolwa shaKunene osho wo ombinga yimwe yOmusati muumbangalantu waNamibia, osho wo muumbugantu waAngola. 

Oya tseyika unene omolwaomikalondjigilile dhawo dhopashinanena ndhoka inaadhi lunduluka unene okuza nale. Watjimana Muharukua ngoka a kalela omusamane gwe okwa ti oya ningi oomwedhi ndatu paife ya tegelela omiti, nonando kaye na shoka taya lile po mpoka. 

“Omusamane gwandje oye ngoka e li mpoka a lala, itatu vulu okushuna kegumbo oshoka katu shi kutya omiti otadhi thiki uunake. 

Ohatu zi kokule , moondundu lela, ngele otwa yi itatu galuka we,” ta popi ngaaka. Ta ti, natango okwa tila okuya nomusamane gwe ina mona omiti, oshoka oku wete sha nika oshiponga. 

Mbatjua Mbamuna naye ngoka a li a kuutumba pomuti mpoka okwa ti, okwa ningi po omwedhi gumwe, a tegelela omiti moshipangelo. “Onda zi kohambo yandje kOhembe, nda thigi ko iimuna yandje nde ya okumona uuhaku, ihe kakwa li ndi shi ngele otandi kala ko ethimbo lyi thike mpaka,” ta nyenyeta ngaaka. 

Ta pula kutya oshike oshipangelo shepangelo kaashi na omiti. Tjipuka Kavezeri naye a li pomuti gumwe gu li mOshifo, okwa ti nonando ya tungu omalukalwa gawo gopokathimbo, kaye na shoka taya lile mo. 

“Ohatu yi mondoolopa tatu ka pula aanahenda mboka taya vulu oku tu pa sha shokulya,” ta ti ngaaka. 

Kavezeri okwa ti, oya ndhindhilike kutya yo mba ya za koombinga ndhoka oya dhinwa, yo ihaya simanewa ngaashi aantu ayehe moshilongo. 

Ta ti oya hala okweetelwa uukilinika nenge omahala gokugandja uuhaku momikunda opo yaa kale we taya mono iihuna ngaaka. 

“Uutalala omboka we ya, otatu sile po mpaka. 

Opo twa zi momvula tatu lokwa nokulika koomwe oshoka otu li moshana, shika kashi li nando omondjila,” ta nyenyeta ngaaka. 

Omaupyakadhi dhomiti kaadhi mo miipangelo oga kala nokulopotwa wo miitopolwa yayooloka moshilongo shoka hashi thindile oshigwana shi ka lande omiti kooaputeka. 

Uuministeli wuuhaku nonkalonawa owa ti itawu vulu okutya ko sha manga oshoka inaku tumbulwa kutya omiti 

dhini kaadhi mo moshipangelo. 

Oya ti oshipangelo shoka ohashi gandja omayakulo koshigwana oshindji, no ya ndhindhilike kutya iipotha yomalaria oyi li pombanda. 

-vkaapanda@nepc.com.na