!Gûxa-aibes ge ǂgurose ǂnaumâiǁanǁguiga ǂgaoǀkhāsa !harib ai sī-ūs !nâ mâ 

!Gûxa-aibes ge ǂgurose ǂnaumâiǁanǁguiga ǂgaoǀkhāsa !harib ai sī-ūs !nâ mâ 

!GÛXA-AIBES – Otjiwarongos di !Ā!khōmais ge Namibiab !nâs ǁîsa ǂgurose mā !ā!khōmaisa, ǂnaumâiǁanǁguiga ǂgaoǀkhāsa !oabade mās di !harib ai. ǀNais ge nē !ā!khōmaisa ǀoadisidi !nâ hâ !hū!âdi tawa !gao!gao !oabade sī-ū, ǀkhai i ge īpa !oabade khoraǂui tsî ǁîs ǁanǂgāsaben hâ!khain ûiga ge ǀkharaǀkhara. 

!Ā!khōmais Dana Sîsenǂuira Mâisab, Mberipura Hifitikekob ge ge mî, nē !ās kaise !gâi ai!gûsa khoen ûiǀgauga ǀkharaǀkharas di ǀaweǁguigu tsî ǂnaumâiǁanǁguiga !amku tsî khoesiba anu hâ hâ!khain !nâ dawas !nâ ra dīsa. 

!Gûxa-aibes di !ā!khōmai-aob, Leonard Simushib ge omkhâisens nē !ās disa, !ā!khōmais ge ǀnai a dī xūn hoan !nâs nēsa kaise ra ǂnīsase tsâ kai nî sī!nâs ase gere ǁgui!ā. 

!Ā!khōmais ge ǂanǂans !oagun ge 75%gu di ǁanǂgāsaben ǂnaumâiǁanǁguigu dina nēsi !anu āǁgam-i, !nanǀgaib tsî !amku daogu tsîna ūhâ. 

“!Nāsa !âb nē ǁanǁguigu dib ge !khain tawa supuse sīs !aroma daoga ūhâ, ǁgam-i !aroma ǁguiǂuisa paiga ūhâ tsî !nanǀgaib tsîn !aroma ǀaweǁguibahe hâ,” tib ge Simushiba ge mî. 

!ā!khōmais ǂgaeǂgui-aon ra mîsa !oan ge 60%gu ǁanǂgāsaben nē !ās dina ǂnaumâiǁanǁguigu !nâ hâ, tsîb ge nē mâsiba ǀawemā1nansa ǁgaris !naka ra mâi, !gao!gao!oabade ǁanǂgāsabena sī-ūbas tsî !hū!âde mās projekdi ǀkhas nî !noesa !khaisa. 

Flexible Land Tenure Systems (FLTS), !nakan ge ǁanǂgāsabena ǁîn ǀondi !naka a a xoamâisase !hû!âde ra !khō!oa tsî nēs !nâ-ū ǀhonkhoesisa ūhâ. 

“Mâ khoe-i hoa-i ge ǁan-i hâpa !hū!âsa ūhâ. Khoe-i hoa-i ǁî-i !gôas hîa ǁî-i ǀons xa mâ-aihesa ūhâ. ǁNâuguxoaǁguib ai mâ maris ga ǀoasase a mātaretoahe, os ge nēsa ǁî-i di ǂhunuma kai tsî-i ge ǂhanusise ǂan!gâsa ǀhonkhoesis ǂkhanina ra !khō!oa,” tib ge Hifitikekoba gere ǁgui!ā. 

!Ā!khōmais ge supu ǀgaub !nâ ǁkhâkorobe a mātarehe ǁkhā !kharaga ǀgauga ūhâ, sats mâti ī om-e sa !hūs ai ūhâsa xu ǁkhāti ra ǀnōhesa, tsî N$100 tsî N$500 ǁaegub ai ǁkhâkorobe nî mātarehese. ǁNān hîa blēgu ǀkha omhân ge ǀorose ra mātare, ǂharuguna ra dīn !nāsase ra mātare hîa.