Zebaldt Ngaruka
ǂKHOANDAWES – !Nakaǂnôa Ministeri ǂAnǂandi tsî ǁNâuǂharugus Texnoloxib (MICT)dib, Wenzel Kavakab ge ge mî, ministeris a ǂhomisa !khaisa, Omahekeb skolgu ǀkha sîsenǁaresa, ICT omkhâisensa ǁgau!nâs !nâ ǀgaiǀgais !aroma. “ICT ministeris ase da ge sida a ǂhomisa sadu ǀkha sîsenǁaresa. Sida ge ǂōrisase Ministeris ǁGau!nâs, ǀAsa ǂâiǀgaun, ǂKhamkhoen, ǂGamǂgamsenǀhurun, ǂNuwiǁkhāsib tsî !Hao!nāsi ǁNaetigu dis, ǀkharisi ǂgaeǂguis tsî omkhâisensa mâba !âǀhuru-aon ǀkha nî sîsenǀhao, sida skolgu ǁga ǂauna dixitale !ēde hā-ūs !aroma,” tib ge ge mî.
Ai!âb ge !nakaǂnôa ministera a mîs ge, internet !gaeǁaredi, dixitale ǂans tsî sîsenūsa ūhâs, elektronise ǁkhāǁkhāsens ǂgawagu tsî !norasa tsî sâsa elektronise ǂgawagu ǁkhāǁkhāsenaon !aroma ai!â da ge ǂgom hâ i khami, marina ūhân dis ǀguisa hî tama, xawe nētsē ǂhâǂhâsa xūse i !khaisa.
Kavakab ge mîsa !oas ge ICT-e !amǂgāsase sîsenūsa sao rana ǂhâba hâ; kompiters, tabletgu, internats ai !amhes, dixitalse ǁkhāǁkhāsens ǂgawagu, projektern tsî ǁkhāǁkhāsen rasets a sîsenūǁkhā xūn tsîna, ǁîs ǀguis ǀguri hâses ose.
“Nē xūn ge ǂhâbasa ǀgaib ǁgau!nâ-aon mâti ra ǁkhāǁkhās di ǀgaugu tsî ǁkhāǁkhāsenaon mâ ǀgaugu ai ra ǁkhāǁkhāsens dib xa ǁgoe!nâhe. Nē ǀasa ǀgaub ge !goaxa-ū da a ǁnaetib hîa ǁgau!nâ-ao-i ai !gao!gaosa ǁkhāǁkhāsa, ǀǁkhāǁkhāsenaon ai !gao!gaosa ǀgauba !oa ra dawa, nēs !nâ-ūn ǁkhāǁkhāsenaona ǁîn ǀkha aitsama xūn hîa 21ǁî hios ǂans omkhâis !nâ ra ǂgaoǀkhāhen ǂnamipe ǁkhāsiba hō tsî ra sîsenūse,” tib ge ge mî.
Epukiro Sekondere Skoli tsînab ge ǂoa ge kurib di ge i mâǂoa hâ NSSCAS, Xrat 12 !âis !nurigu !aroma koasa mā tsî ge mî, nē !haros ge ǀkhariba ǂnīsa-ai ǁkhāb a xū-e a mā amaga. “Epukiro Sekondere Skoli ge îxa !nuriba ge mā, !hū!nāsise ge ǁîn ǀkhāb ǁga ǂâide a dawaba, nē skoli ge ǂgurose ǀkharib !nâ ǂoaxa tsî hakaǁî !khaisa !hū!nāsise a sī!nâse. Hoa 63 ǁkhāǁkhāsenaon hîa ge !âisa a xoan ge hoatsama ǀgapi ǁkhāǁkhāsen!khaigu di ǂganamsens ǂgaoǀkhādi ai ge dīǀoaǀoa.
Nē-i ge kaise kai xū-e,” tib ge ge mî. “Epukiros di !gâi!gâb ge ra ǂâiǂâi!nâ da, !gâise dīs kai!ādi !nâ mâ tamas ka i o hoa ǂhâbasa ǁkhāǁkhāsenxūna ūhâ skolgu tsî ǂnûiǂgādi !nâ ǀgui nî īse, hâ tama hâ !khaisa.
Xawes, ge nēsa !khain hîas ǂgaeǂguisa a ǀgaisa, ǀgapi ǀamǂoade a ǁguiǂuisa tsî ǁîdi ai ra sîsenhe tsîn ǁkhāǁkhāsenaon ǁîn ūhâ ǁkhāsigu ai ǂgom!gâsa ra ǁkhāǁkhāhepa ra ī,” tib ge Kavakaba ge mî.

