Pinehas K Pinehas
Kwamuretera nokukulira moKatutura, morukanda Damara, Richard !Goaseb kuna kutanta asi una politika wendi kwatameka nare age simpe muna sure ntani papa nye gayagwene yirugana mepangero. Age kuna kara nye asi ngesi rwauvali vana kumutengwidiramo moukansela moKatutura Zoupumezuva. !Goaseb age kwatamekere sure zendi posure ezi vana kutrumbura asi AI Steenkamp Primary school ano konyima yipo nye gayazire kosure vana kutumbura asi Immanuel Shifidi senior secondary school.
Apa nye gamene sure zendi zepeguru, makura age yipo gayalitjangesa ko College of Open Learning monomvhura mbali komeho nye ayatwikire noministeli zerongo, omu nye gayatamekere kumwe nye nounapolitika. !Goaseb, age kwamuhorowere rokuhava asi kansela mo 2020 ano konyima vayamuhorowora hena akare kansela mo2025, sikando sauvali. Age katente asi kurugana nouhaya ntani etarururo lyanayinye kuna kara simpe moumpitisili wendi. ‘’ Ose twahamona tupu muhoko; twahamona tupu eraka lyokuhuyunga; twahepa kumona muntu; makura ove omonenye uwa mokurugana ano vantu nawo vahepa kukutura asi ngapi novaruganena,!Goaseb yimo ana kuhuyunga.
Apa nye kavamupulire asi ngapi nye nahetakanesa yirugana yendi yanayina neyi garuganako nare, age katente asi, ‘’ yirugana yoge owo navayitara asi torugana ndi hawe nkarapamwe; kwato ogu gakara asi nyove musivi ntani nyove hena mudani. Mweyi nye yimwe garuganako, kutura mafano pomavango aga vamona asi kuruganenapo unene ukorokotji.
‘’ Ukorokotji wakara unene moKatutura hansa yina sesupa ponoperesenta 57% kwahorokako 3% kutunda tupu apa vayaturapo mafano aga, nokugwedako asi mafano gavali kuna kugagazarera vagature hena morukanda rwaGemeente ntani AI Steenkamp. Age simpe katente asi ekuliko kapi aliwiza nsene asi kwaito simaliwa. ‘’ Kamaliwa aka atugwana yooyo yokutundilira kondango zositata saVenduka; nokutanta asi oyo kuwiza tupu nare yina pu.
Age simpe kagwedereko asi eyi yokupira silinga zokukulika mukunda kuna kara sininke sosidigu namumwesi nogazara asi nampo ohoreko kepiro yirugana, ukorokotji, ntani mavango nye gana pumbwa kugakulika. ‘’ Nsene kwato marunone, hawe ove ngoso kwato novhura kurugana.
!Goaseb age simpe kuna kurugurura asi veta zokupulisira vakare nosimaliwa vana kutumbura asi somukunda horowero zahepa kuzipulisira ngesi kutunda 2005 dogoro ngesi. ‘’ Ame kuna kugazara asi nsene opange nomiliyuna N$3 mwankenye eyereko simaliwa, ngano nomona erunduruko lyonoperesenta 90%,’’ yimo ana kutanta. -ppinehas@nepc.com.na

