Omaheke ya tanda okuungura omburandji?

Omaheke ya tanda okuungura omburandji?

Zebaldt Ngaruka

Ovihepwa ovikareke vyehupo eyuva arihe mu muna ovyngurusiwa nomatunguri wozondjuwo nawina okupwisa nokutunga ovyngurisiwa tjimuna omuryu vyomeva nomeva wombonḓi; ozondjira, orutjeno notuveze two ndjaya, Otjirata tja Maheke oku ma tjiyandja ombango.

Movingi yovyungura otjo tji tja tie okurikomatemena ko okupwisa ehupo rovature vorukondua. Omuhaamise wOtjirata, Rocco Nguvauva, matja. Otjirata tji tja paturura ovyungura vyatjo komburandji. Tjingetjo orutjeno, omatoporero wozondjombo; omatwiiro weke ketemba kondando ombomi yomaungurisiro wehi morukondua (Integrated Regional Land Use Plan); okunyomona otuveze tu turaisa omekuriro mo mahandurisiro nomahandurisiro mozongomainde; ovihuro ovipe mo tu veze two mahandurisiro no ma vatarero wovitjitwa vyo ku tunduuza oviwaṋa na wina oku tunga no ku pangiṋa ozongetjefa ozonditi nozo pokati.

Ohunga notjitamba tjOtutumbo nOvikunua, otjetambo rongorongova yorukondua, Nguvauva marakiza ovature oku kengeze komutjise wOtjinyo nOtjikoti nai mburi momahi omararanganda Otjauana na South Africa, owo tjinene mbu ma utanda otjitamba tjovinamunyo tjehi nawina otjitamba tjomarandisiro tjopendje yehi. 

Nandarire kokutja ngunda Onamibia kariya umwa iyo mutjise imbwi, matoko ovaṱuta, tjinene nene meņe yomikoka vyehi kuna Otjauana na South Africa namo mahi wa kangamwa, oku pamisa ondjeverero. Okutjivisa ovitjitwa ovihimise tjimanga, no ku panÿera nomasa pomazeva wouveruke wovinamuinyo. 

Ngunda aperi na Otniel Hembapu metjangwa rarwe wina ndatjama komautiro wotjoungura tjotjirata, Ongooneya ya Maheke, Pijoo Nganate, wa yauza ohepero wokusekamena yotupa pekepeke two horomende morukondua okusekamena tjimwe. Itwi tjinene nene tu tua sere okuvasisa ovyungurisiwa ovihepwa eyapa yuva kovature vorukondua. “Otjovanane nonaungurire votjiwaņa, ma tuso okuzemburuka omekurisiro kahunga nozorapota nondiero yotjimariva uriri porwe. Ohunga noundu womundu. Ohunga no ku pupaparisda ehupo ra kangamwa eyuva rovandu vetu. Okukondja kokutja ovyungura vyohoromende ovizikame, ovivazewa novipwe. Eṱunḓu nandarire mozombokoto mbokoto za Maheke tji ma rihavara omeva no ku hina okupokera, okuungura. Omunangetjefa okaṱiṱi tja yakura ousemba wongetjefa no ku hina ongoino ndji hinohepero, ookungura. Mo 2026, ngatu yere omaunguriro,” Nganatae matja. 

Matja tjarwe tji ma veso okuṱuna okupwisa omahakaeneno. Tjinga omekurisiro aye hasere oku rikara. 

Otjirata tjorukondua, ozongomainde, ovanane vombazu, ozomberoo zohoromende zomondivitivi notjitamba tjombirivate vasere okuungura kumwe nomahitasaneno omanene. 

“Omahakaeneno tjiyeri omangundi, ovyungura maviwombo. Ondiero tjii hino kuhitasana, ozombura zeyatasana. Tji ma tuhangatene rukuru nu nawa, ovihape vipwa. Omburandji ngatu pamise ozombongarero zozondiero, tuhanasane ozondjivisiro oupaturuke, no ku vaterasana mo ku ungura ovyngura vyetu pekepeke,” Nganate matja.