Auleria Wakudumo 

Ongudu yopamufyuululwakalo yedina Iita yaKadha oyo ya totwa omanga oshilongo inashi manguluka fiyo okeluwa eli otai mwenyeke Namibia. 

Ongudu oya totwa mo1960 lwaapo ashike fiyo okeluwa eli otai twikile ashike nokunhuka omupembe. 

Ku nd ana okwa ya meenghundafana naPaulus Malakia, omukwatelikomesho wongudu yaIita YaKadha. Paulus Malakia nedina la shivika nawa Hamutenya gwaMalakia okwa holola kutya omaudano opamufyuulululwakalo okwa enda nokulunduluka okudja kemanguluko fiyo opaife. 

Malakia okwa ti monale omaudano kakwa li haa piti moifokundaneki ngaashi paife. Okwa ti eshi osha eta elunduluko shaashi ovanhu vahapu moshilongo nokondje yoshilongo otava shiiva eengudu dopamufyuululwakalo da yooloka mokupitila mokukundaneka. 

Malakia okwa holola yo ta ti emanguluko ola pitika eengudu dopamufyuululwakalo di ulike oitalendi yado nokondje yomafuta. 

Malakia okwa ti pefimbo loukoloni, eengudu dopamufyuululwakalo inadi mona omhito yokuya kondje yoshilongo. 

“Mopaife otu udite uunwa shaashi omifyuululwakalo otadi pula komesho okulonga ounona nokupyokola oshiwana opo shi kale shi na eenghulunghedi doshilongo shavo,” Malakia ta holola ngaho. 

Odiililo 

Ongudu Iita yaKadha ihai fiye omunhu mondabo ngeenge tai mwenyeke oshivilo. Okudana, okunhuka omupembe nokwiimba kape na ongudu tai ke ya. Ongudu oya totwa meedula da ka dilongea, mo1960 lwaapo. 

Ongudu oya totwa kovakulunhu ovo vahapu va ka dilongela nae ngaashi, Iita yaKadha, Matara gwaShoopala, Nelenge yaShongola, Iipinge yaKoongo, Nambili Ndakola, navakwao vahapu. 

Ongudu oya li ya kwatelwakomesho komusamane Iita yaKadha, oo a li onghulungu muvakwao aveshe. Molwaashi oye a li ependa nokuwilika ongudu, ongudu oye mu lukilwa. 

Exumokomesho 

Ongudueshiyatotwapehovelo monalenale, oya li ashike ya nuninwa okumwenyeka poivilo ngaashi omaongo, okwiimba pefimbo lovanhu tava helele nokuteya oilya, okwiimba poivilo oyo hai ningwa kouhamba, tava tangumuna omukwaniilwa. 

“Mopaife, Iita yaKadha natango oha mwenyeke poivilo ya yooloka. Ongudu ohai mwenyeke peehango, tai tangumuna omufuko, poivilo yomaongo ngaashi i li hai ningwa natango moshilongo, olufuko, noivilo ikwao ya wedwa po,” Malakia ta holola ngaho. 

Malakia okwa ti okwa fiilwa a kwatelwe komesho ongudu yavo kutate Iita yaKadha. Okwa ti ngaashi yaKadha, oye e li omwiimbi omutangumuni nenyakwa dingi muvakwao. 

Malakia okwa holola kutya nonande ovanhu hava mono ashike ovasamane va djala omambale male neehema deesheshele, ongudu oi na yo ovakainhu. 

Okwa ti molwomaimbo oomeme, vahapu ihava pondola okuholoka koivilo unene oyo ya shivwa meendelelo. 

“Elalakano longudu pehovelo ola li ashike okumwenyeka oshali. Ashike monena eshi oinima aishe tai linyenge koshimaliwa, mwa kwatelwa osheendifo shokutwala ongudu naikwao, ongudu ohai pula oshimaliwa opo i dule okumwenyeka. 

Eshi Malakia okwa ti nasho oshili ouwa wa etwa kemanguluko. Nale, eengudu dopamifyuululwakalo odali ashike hadi imbile omalenga, oitufi ngaashi omaongo, eengobe, ongongola naikwao ihapu oyali ashike hai mwenyekwa oshali. 

Ehongo 

Iita yaKadha kai shi ashike ongudu yokwiimba, ndele otai pukula yo nokukumaida oshiwana okupitila momaimbilo avo. Malakia okwa ti ota dimbuluka eimbilo a longele ongudu opo ehongo li ye moshiwana. 

Okwa dimbuluka eimbilo limwe ‘esiku ta ndeendele omukadhona’. Eimbilo eli otali hongo unene ovamati nghene vena okushienda opo va endele oukadona. Okupitila meimbilo eli, oshiwana otashi longwa opo shiha kale ashike tashi pitile kokanhu ngeenge tashi holafana ndele nave shi ninge pamukalo wa yuka. Moidano yopamufyuululwakalo, ohamu kala omahongo mahapu, omatangumuno omalenga naavo va fimana moshiwana, olushindo oshoyo omalinyano. 

-awakudumoauleria@nepc.com. na