KATIMA MULILO – Bakwezi ba limbayambaya mwahala Walvis Bay mwanaha Namibia ni Zambia babilaezwa kikunanuha kwalitifo zakukena mwanaha Zambia, ili zebabulela kuli libeya bupilo bwabona mwabutata nikuli kunyazeleza tekisano ya sikiliti sa mbowela wa Afrika. Hana bulela kuyemela bazwaezi kayena, Nyathi Dingani, yanali mwamusipili kuliba naha DRC, naize litifo zakukena mwanaha Zambia linanuhile hahulu mwalilimo zacwalecwale.
“Mulelo haki omaswe, kono tifo ifetuhile kuba pilaelo yetuna. Kukena feela mwanaha Zambia kukona kunga mazazi alishumi kuisa ku alishimi ka asupile, fokuñwi mane amashumi amabeli. Mwalikweli zesilezi, ufumana kuli mazazi amashumi alobañwi olumelezwi kukwaeza mwanaha Zambia afelile,” nekubulezi,” Dingani.
Naize kadi yelumelela kukwaeza mwanaha Zambia, yefiwa kimaofesi abona zakuzwa ni kukena mwanaha Zambia, netahisizwe lilimo zesikai zefelile kualabela kwalipilaelo zasifunda sa mazazi amashumi alobañwi kwa bakwaezi babazwa mwalinaha zisili. Bazwaezi ba limbayambaya babazwa ni kukena mwanaha Zambia kamita bafelelwa kimazazi amashumi alobañwi. Naize nihakuli cwalo makadi ao satula hahulu kuzwa mwa K1 500 (yebato likana N$1 274.49) mwasilimo sa 2021 kutaha mwa K2 700. Kunanuha hape kutaha mwa K3 700 ni K3 900 mwasilimo sa 2022, kufitela hainanuha luli kutaha fa K11 250 (kubato likana N$9 558.68) mwasilimo sa 2023.
Dingani naize haiba haukwanisi kulifa masheleñi ao holumelelwi kukena mwanaha Zambia.
“Kufitela ulifela liñolo lakuli ukene mwanaha, haukeni. Uswanela kukuta ko uzwa, haiba ulongile libyana zebola, konji kampani haika bata mukwaezi mwanaha Zambia kuli alonge libyana zeo ni kuzwelapili. Taba yeo ha iezahala kutalusa kuli mukwaezi yo ulatehelwa kimusebezi wahae, mi mukwaezi yomuñwi wanga musebezi onafo. Kona haluli taba yeo haiyo hande,” nabulezi.
Dingani naize mukwa wanaha Zambia hauyo mwanaha Namibia, mi bakwaezi banaha Zambia habana lisitataliso zecwalo habakena mwanaha Namibia.
“Kona halukupa kuli sikiliti kaufela sibe ni milao yeswana, kusina lisitataliso, kana kikuli kuka konahala?” nekubuzize Dingani. Bakwaezi balikile kuñolela mañolo kwaliofesi zelukela mwanaha Zambia. La 23 Yowa nebabata kucaula kono nebasika eza cwale kasabo yakuli bakaswana batamiwa.
“Nelusalati kutisa mifilifili, nelubata feela kuli sililo saluna si utwahale,” nabulezi.